KİLİS HANEKLERİ(Sözlük)
Acepola:Acaba
Bıldır:Geçen yıl
Eşik:Kapı arkasınraki boşluk
Balkımak:Ağrımak,sancımak
Çebik:Çabuk
Zahar:Yani,herhalde
Seğirt:Koş,yetiş
Tüskeliye:Görmeziye,bilmeden uluorta konuşmmak
Gidişik:Kaşınan
Salmak:Yollamak
Mıkımı:Sürekli
Çöydürmek:İşemek
Çöz:Etin yenmeyen kısmı
Çükündür:Şeker pancarı
Dambıra:Saz
Daraz:Kumaşta eskime belirtisi,çizik
Debbe:Su kabı
Dehliz:Çıkmaz sokak
Demreği:Ekzama
Dereç:Merdiven basamağı
Devirsi gün:Ertesi gün
Deyza:Teyze
Amti:Hala
Dıbık:Şekerli yapışkan
Dürbeki:Darbıka
Essah:Sahi
Eşkere:Açıkça
Felhan:Ekilibilir toprak
Fennus:Fener,camlı lamba
Geh:Bazen
Habbesi:Toka
Hanek:Kelime,söz
Hapusa:Üzüm suyu ve nişasta bulamacı
Hayır:İncir
Hıra:Zayıf,cılız
Hıntik:Gereksiz,huysuz
Hıntırik:Mızmız
Hıshıs:Gizli,gizli
Horaf:Komik
Horsunmak:Küçük görmek,önemsememek
Hudar:Sebze
Hulk:Öfke
Istıfıl ol:Bildiğin gibi yap
Kaddüs:Kova
Kanne:Şişe
Seybana:Piknik
Cıncık:Cam
Fısırdamak:Hafif sesle konuşmak
Fırfır:Rüzgar gülü,oyuncak
Horanta:Ev halkı
Kapkap:Nalın
Kudama:Leblebi
Kehriz:Lağım
Kemre:Yara kabuğu
Ken:İnat
Kepir:Yumuşak toprak,toprak yol kenarı
Kesek:Kuruyup katılaşan toprak parçası
Keşefe:Büyük bıçak
Köynek:Fanila
Kuttuk:Kısa
Külek:Tahta kazan
Kürtün:Semer
Küşüm:Utanma,sıkılma
Mabal:Günah,vebal
Mahra:Sebze,meyve sandığı
Mezzak:Alay
Mıh:Çivi
Neşel:Nasıl
Mıkrız:Cimri
Moroz:Dert
Nakıl:Defa
Neçe:Nice
Neçiye:Kaça
Ölbe:Tahta kutu
Pat-sat:Tek tük
Pissik:Kedi
Puhara:Baca
Pürçüklü:Havuç
Sındak:Eğri,gedik
Şapşak:Kulplu metal su tası
Şapta:Uzun değnek,sopa
Şavayye:Izgara
Şitil:Filiz
Şıttıf:Küçük üzüm salkımı
Taşkala:Telaş
Taydaş:Yaşıt
Tenirşek:Telden çember
Tepir:Hasırdan örgülü,yuvarlak yer sofrası
Berbeh:Kiremit
Carra:Sırlı toprak küp
Çörten:Oluk
Çömçe:Kepçe
Culluk:Hindi
Daraba:Kepenk
Dırabızın:Merdiven korkuluğu
Atebe:Büyük yapı taşı
Hazna:Evlerde penceresiz,girinti oda
Hasıl:Mutfak içindeki su sarnıcı
Hurç:Heybe
Keşmer:Gülünç,soytarı
Kıyyık:Çuvaldız
Lef:Küçük yapı taşı
Loğ:Taş silindir
Loğlaz:Lübye
Matmah:Mutfak
Melhefe:Mitil
Mahfara:Dolma oyma bıçağı
Mıkla:Sarmısak ve yoğurtlu yumurta yemeği
Malhıta:Mercimekli çorba
Nehese:Delikli demir süzgeç
Süllüm:Tahta merdiven
Söbek:Musluk
Şegef:Taş kırıntısı
Siyeç:Bahçe çiti
Söğülme:Közlenmiş patlıcan yemeği
Sako:Ceket
Züngül:Bastığın zeytinyağında kavrulması ile yapılan tatlı
Zılgıt:Bayanların ağız ve dilleriyle çaldıkları şenlik nidaları
Cicom:Güzelim
Mahsere:Zeytinyağı sıkılan yer
Mahmil:Tahta sandık,dolap
Bıldır:Geçen yıl
Tıskiyt:Aşağılama sözü
Istıfıl ol:Kendi çarene bak
Balkı:Ağrı
Mıkımı:Sürekli
Ağı:Zehir
Basırık:Sürgü
Bayak:Az önce,demin
Bed:Yanak
Bahşire:Pazarlık
Beleş:Bedava
Cahal:Toy delikanlı
Çarpana:Eskimiş pabuç
Çömez:Yardımcı
Çıkrık:Makara
Çimmek:Yunmak,yıkanmak
Tuman:Külot
Yılık:Aralık
Yırak:Uzak
Zahar:Herhalde
Zıbar:Defol,gette yat
Zibil:Süprüntü,hayvan gübresi
Zifir:Yağ bulaşığı
Cercer:Hayvanın çektiği ilkel döver-biçer
Curun:Taştan oyulmuş su kabı
Soku:Taş dibek
Pürtük:Düz olmayan yer
Sokum:Lokma
Söbe:Oval
Vesvese:Evham,şüphe
Yirik:Yırtmaç
Yahu:Ey
Tabaka:Eski evlerin ikinci katı,tütün kutusu
Çıkma:Eski evlerde tabakadan sonra dört merdivenle çıkılan üçüncü kat
Küp:Eskilerden,içme suyunu soğutmak için yapılan su kabı
Süğük:Toprak damların kenar kısımlarına konan odun,çalı
Tokaç:Suda yün yıkamak için kullanılan ağaçtan yapılmış,saplı,geniş tokmak
Çulha:Dokuma
Akit:Hanımların bacak kıllarını temizlemek için,pekmez kaynatılarak yapılan,yapışkan,koyu sıvı
Habbesi:(Firkete)Hanımların saçları için tel saç tokası
Çıra:Eski gaz lambası
İdare:Pamuk ipliği fitil olarak kullanılan,gaz ile yakılan aydınlatıcı,tenekeden ilkel lamba
Top:Pekmez yapılmak için hazırlanan üzüm topacı
Kudama:Leblebi
Küllük:Çamaşır ve bulaşıkların yıkanmasında kullanılan,su karıştırılarak yapılan kül çamurunun konulduğu duvariçi taştan dolap.Hasıl.
Ferfit:Düzenli olmayan ölçüğe gelmeyen
Kile:Bir tür tahıl ölçeği ve kabı.Buğday tartısı için bir kile,ortalama 25kg.dır
Timinneyi:Kile'nin yarısı
Uraplağı:Kile'nin 1/4ü.6kilo 250gr.
Döveme:Topaç
Diş:Rüya
Eşşik:Kapı arkasında,oda girişindeki aralık
Hayme:Çubuk,dal vs.ile yapılan çardak
Kıs kıs:Gizli gizli
Hapsa:Üzüm suyu ile nişasta bulamacı
Şire:Üzüm suyundan elde edilerek yapılan,sucuk,bastık,muska gibi mamüller
Kalaz:Deriden yapılmış su kabı
Kabala:Götürü
Kahke:Simit
Karbi:Çiğ
Kalaba:Kalabalık
Kalle:Para kutusu,kumbara
Kıh:Koyun,keçi fışkısı(dışkısı)
Kadim:Uğurlu,eski
Kütküt:Arpacık
Meses:Ucunda,demirden keski olan kalın sopa
Nahır:Büyükbaş hayvan sürüsü
Mırrık:Zeytinyağının dibe çöken tortusu
Tepir:Hasırdan örülen yuvarlak yer sofrası
Udum:Beceri
Yazı:Ova,açık düz alan
Züngül:Pestil ve yumurtalı unla yapılan tatlı
Gerebiç:İçine fıstık veya ceviz konularak irmik ve un ile hazırlanan bir tür şekerli pasta
Bilbik:Açmamış gül,gonca
KİLİS HANEKLERİ(SÖZLÜK)-2
Abdal:Dilenci Acar:Yeni Eşkere:Açık açık
Beri:Buraya Bıldır:Geçen yıl Cılk:Bozulmuş
Coğap-covab:Vevap Döşek:Yatak Deveme:Sallanma
Herisi:Bal Eşik:Kapı önü Kancık:Eşeğin dişisi
Kehriz:Lağım Kıh:Keçi-koyun gübresi Kirt:Ansızın alma
Kirtik:Küçük parça Kömeci:Yardımcı Gön:Deri
Küncü:Susam Kuymak:Yağlı hamur Moroz:Maraz
Savış:Git Semsek:Börek Sası:Kokmuş
Söyme:Küfür etme Sömelek:Lapa buğday Süyüm:Karış
Depik:Tekme ile vurma Utuzmak:Kaybetmek Utmak:Kazanmak
Yırak:Uzak Gidişik:Kaşıntı Allek:Aşırı titiz
Nehase:Sac süzek Hudar:Sebze Teh:Çürümüş üzüm taneleri
Tist:Bakır kab Afara:Toprakla karışık ürün Areyeş:Çardak
Mertabanı:Tepsi Halle:Büyük kazan Has:Marul
Hırtmak:Nefret etmek Ofurtmak:Abartmak Meyit:Ölü
Mahsere:Zeyt imal. Mahmil:Dolap Lohme:Kolay kazanılan
Sındı:Makas Yorum:Hitap sözü Donkazanı:Çamaşır kazanı
Dubara:Dalavera Eşkere:Açık söz Haset:Kıskanç
Hazna:Kiler Leğençe:Madeni kab Mıkrıs:Cimri
Sefil:Uslu,biçare Zahar:Herhalde Keşkelem:Ne olurdu anlamında
Bayak:Az önce Biar:Arsız,şamatacı Bişgel:İyi pişmiş
Bönbön:Aptal bakışı Çebiş:Bir yaşındaki keçi Dehliz:Çıkmaz sokak
Değirmi:Yuvarlak Epridi:İyi pişti Domalmak:Belin 90 derecelik eğimi
Fışkı:Eşek gübresi Ges:Dar Heder:Bozma,çürütme
Hös:Sus Kabala:Götürü Kapkap:Takunya
Keyirmez:Zahmet olmazsaMezzak:Alay etme Öte:İleri
+Maho getti Mısır'a +Çapıtı kirişli
G.tünü pissikler ısıra Mangırı gümüşlü
+Neler yedi bu diş +Kurban olduğum zahter
Ne altın olur ne gümüş O da dağlarda biter
+Melle usta melle şeğirt +Yüz verdik Ali'ye
Al bardağı suya seyirt Ali sı.tı halıya
+Adam bildik eşşeği +Al havara,yaz duvara
Altına serdik döşşeği
+Sen ağa ben ağa,bu ineği kim sağa +Cıllıdı bişti,karnı şişti
+Tahne bekmez,yerden kalkmaz +Kele bacım,bu karın mı curun mu
+Öksüzün yüzüne şeytan işermiş +On paralık eşeğin,
Beş paralık sıppası olur
+Moroz senin karnına
Girede hiç çıkmaya
+G.tünü pissikler ısıra
Kaynak:ZEYTİNDALI DERGİSİ
